مرتضى راوندى
141
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
بههرحال در اين زمان ، آنان توسط قوم بومى آسيايى مستهلك نشدند . . . پس از نفوذ تدريجى كه مدت چند قرن طول كشيد ، آنان به عنوان ارباب اين ناحيه - كه بعدا از آنجا براى فتح دنيا حركت كردند - مستقر گرديدند . . . نيمهء اول هزارهء اول ق . م . در تاريخ بشر مرحلهاى قاطع بهشمار مىرود . مركز « سياست جهانى » در اين عصر ، بعوض درههاى داراى آب و هواى مطبوع كه موجب پيدايش تمدنهاى عالى است ، مانند درهء نيل كه مسكن مصريان بود ، يا دشتهايى كه توسط دجله و فرات آبيارى مىشد و مسكن سومر و ساميان بود ، به سوى شمال به نواحيى كه از جهت مناظر طبيعى و آب و هوا كمتر ملايم بود ، انتقال يافت ، و در آنجا محاربات براى كسب قدرت جهانى درگرفت . در اينجا سه خصم نمودارند : آشوريان سامى با شاهنشاهى وسيعشان ، اورارتو دولتى مقتدر از اصل آسيايى - حريف سختكوش آشوريان كه گاهى نيز برآنان غلبه مىكرد - ديگر آرياييان ؛ همين ايرانيان كه گوشواره زنان ايلامى عكس شماره 3 پس از نزاع طويل و شديد بر دو رقيب خود غلبه كردند و با غنايم خويش نخستين شاهنشاهى را تأسيس نمودند . سرانجام فاتحان چنان با مغلوبان مخلوط شدند كه همه آثار اصل و منشأ خود را از دست دادند . . . اين سواران ايرانى ، با زن و بچه و گله ، وارد خدمت امراى محلى گرديدند . ايشان سربازانى را تشكيل دادند كه مىبايست يك روز جانشين همان امرايى بشوند كه در خدمت ايشان بودند . بدينوجه اين ممالك كوچك كه غالبا چيزى بيش از شهرهايى كه توسط كمربندى از باغها و مزارع محاط شده بود محسوب نمىشد ، به دست تازهواردان افتاد . در طى قرون ، جانشينى تدريجى صورت گرفت و ساكنان بومى بيشازپيش مجبور بودند كه متصرفات خود را به قشون مهاجم تسليم كنند . فعلا غيرممكن است كه تاريخ اين توسعه و انبساط را به رشتهء تحرير درآوريم ، زيرا منابع بسيار كم و متفرق است . چيزى كه مؤيد اين هجوم و تغيير اوضاع و احوال اجتماعى است ، اينكه در سيلك قبرها ديگر در زير كف خانه حفر نمىشد . چند صدمتر دور از شهر ، گورستان كه بمنزلهء « شهر مردگان » بود ، قرار داشت . اموات هنوز هم با لوازم متعدد و مختلف در خاك دفن مىشدند . . . در رأس آنها كلاهخودهاى چرمى بود كه اكنون ازبينرفته ولى لوحههاى سيمينكار شده كه روى كلاهخودها بمنزلهء تزيين دوخته شده بود به دست آمده است . در اين قبور زينتآلات بيشتر وجود دارد ؛ مخصوصا اشياء سيمين و مفرغى ؛ سنجاقهايى به شكل سر حيوانات كه تزيينى به سبك نورديك ( وابسته به كشورهاى اسكانديناوى ) بسيار عالى است ؛ دستبند ، گوشواره ، تزيينات سر ،